Saturday , 20 July 2019 | شنبه , ۲۹ تیر ۱۳۹۸
آخرین خبرها
شما اینجا هستید: خانه » جوان و ازدواج

بایگانی دسته بندی ها : جوان و ازدواج

اشتراک به خبردهی

کسی که بیکار است، چگونه ازدواج کند؟

کسی که نه پول داره، نه خونه، نه ماشین، نه کار، چطوری ازدواج کنه؟! راستی پارتی هم نداره؟! دوم اگه ازدواج کرد زندگیش چقدر دووم میاره؟

 

توانایی اقتصادی مرد یکی از شرایطی است که باید پسر برای ازدواج احراز کند، یعنی بتواند اقتصاد یک زندگی مشترک را به طور معمولی تامین کند. اما منظور از توانایی اقتصادی چیست؟ اینکه فرد در بدو ازدواج دارای شغل باشد؟ دارای مسکن و ماشین باشد و … آیا منظور این هاست؟ مطالبی که در ادامه خواهد آمد، به تبیین این موضوع می پردازد.

*** وظیفه تأمین نیازهای مادی خانواده به عهده مرد است، پس می‏ بایست توانایی اقتصادی قابل قبولی داشته باشد؛ یعنی به حد و مرحله ‏ای رسیده باشد که بتواند یک زندگی دو نفره را از نظر اقتصادی تأمین کند. نکته مهم در این مورد اینجاست که توانایی اقتصادی بالفعل مراد نیست بلکه توانایی اقتصادی بالقوه منظور است. یعنی فردی باشد که اهل کار و تلاش است و می‏ تواند نیازهای منزل را در آینده تأمین کند و لو اینکه در حال حاضر شغل و پس‏ اندازی نداشته باشد. این را نیز باید مورد توجه قرار دادکه کمتر جوانی در اوایل زندگی مشترک با مشکلات مادی مواجه نیست ولی مهم این است که اهل تلاش و فعالیت و کار باشد و با کمک والدین و همکاری آنان تا فراهم شدن شرایط مطلوب، زندگی مشترک خود را اداره کند. برخی افراد فقر و نداشتن شغل مناسب را بهانه می کنند و زیر بار ازدواج نمی روند. قرآن کریم این طرز تفکر و فرهنگ را ۱۴۰۰ سال پیش، پیش بینی و آن را غلط دانسته و با صراحت اعلام می دارد هرکس پا به عرصه ازدواج و خانواده بگذارد خداوند وضع اقتصادی او را نیز دگرگون می کند : «و أنکحوا الأیمی منکم والصلحین من عبادکم و اما یکم ان یکونوا فقراء یغنهم الله من فضله والله واسع علیم» (سوره مبارکه نور/ آیه شریفه ۳۲) و مردان و زنان بی همسر را همسر دهید، و همچنین غلامان و کنیزانی را که صلاحیت ازدواج دارند و اگر نیازمند و فقیر باشند خداوند از فضلش آنان را بی نیاز خواهد ساخت و خداوند گشایش دهنده و داناست. در این آیه شریفه یک واژه وجود دارد که خیلی دقیق است و آن واژه فضل است. فضل یعنی اضافی. برای درک این حقیقت خوب است نسبت به موضوع روزی و رزق دقت کنید. درست است که ما کار می کنیم یا حتی ممکن است کاری فعلا نداشته باشیم، ولی غنی و بی نیاز نمودن و رزق دادن کار خدا است و خودش وسایلی فراهم می کند که انسان به همه چیز می رسد و بی نیاز می شود. ترسیدن در این امور و محاسبات افراطی کردن از ضعف ایمان است. کسی که ایمان دارد از چیزی نمی ترسد و کسی که به قدرت خدا توکل می کند، بسیار شجاعانه و با آرامش عمل می کند و موفق هم می شود. همه ما همین طور عمل کرده ایم و موفق هم شده ایم. این تجربه مسلمی است که اکثر مردم دارند. اشتباهی که برخی از جوانان مرتکب می شوند این است که فکر می کنند برای ازدواج همه چیز باید آماده باشد و بعد اقدام کنند. بهترین شغل با درآمد مناسب، مسکن مستقل، ماشین و … ؛ کافی است نگاهی به اطرافیان و دوستان و آشنایانی که ازدواج کرده اند بیندارید. آیا همه آن ها موقع ازدواج شغل داشتند؟ خانه و ماشین داشتند؟ مسلما می بینید اینگونه نبوده است. اکثر قریب به اتفاق افراد، دارایی های خودشان را بعد از ازدواج بدست آورده اند. حتی همین الان بسیاری از افراد هستند که سال ها از ازدواجشان گذشته ولی نه مسکن مستقل دارند ( اجاره نشین هستند) و نه ماشین، ولی زندگی بسیار خوب و زیبایی دارند. علاوه بر اینکه مسکن مستقل و ماشین از ضروریات زندگی نیست. پرسشگر گرامی؛ عالم، عالم تدریج است و موفقیت هم در هر زمینه ای پله پله و به تدریج شکل می گیرد. شما اگر بخواهید دارای مسکن مستقل، ماشین مناسب، شغل و حقوق بالا و … باشید و بعد ازدواج کنید ممکن است به هیچ کدام از آن ها نرسید، اما اگر پس از داشتن شرایط نسبی ازدواج (به همراه کمک خانواده و …) اقدام به ازدواج کنید، هم تلاشتان را بیشتر خواهید کرد و هم عنایت خدا (همانطور که گفته شد) در زمینه اقتصادی به افرادی که ازدواج کرده اند بیشتر است.

«در صورت ازدواج این زندگی ها چقدر دوام دارد؟». این را بدانید که بسیاری از خانواده ها از لحاظ اقتصادی تأمینند ولی زندگی هایشان دوامی ندارد. چرا؟ چون هنگام انتخاب شریک زندگی خود، چشم هایشان را بستند و ناآگاهانه دست به انتخاب زدند. آسایش همیشه آرامش نمی آورد. دوام هر زندگی بسته به اعتقادات و باورهای طرفین و نوع نگاهشان به زندگی مشترک است. همسر و همراه واقعی کسی است که تمام مشکلات زندگی را به جان بخرد و در این راه قوت قلبی برای همسرش باشد و شکیبایی ورزد، نه اینکه مدام بر طبل ناسازگاری و گله از وضعیت موجود بکوبد. اگر زن و مرد ازصبر و تحمل کمی در برابر مشکلات زندگی برخوردار باشند، ممکن است مشکل های حاد اقتصادی باعث تزلزل در زندگی شود. اگر شما هنگام ازدواج، آگاهانه همسری را انتخاب کنید که ملاک های یک همسر خوب را دارا باشد و هنگام خواستگاری وضعیت موجود خود را در کمال صداقت برای طرف مقابل تشریح کنید و خواسته ها و انتظارات یکدیگر را متوجه شوید و بر اساس آن ، عاقلانه تصمیم بگیرید، این مسائل گذرا، هیچ خللی در زندگی مشترکتان ایجاد نخواهد کرد.

بسیجی سعیدی

 

ازدواج با جیب خالی

راهکار آیت الله مجتهدی برای ازدواج با جیب های خالی

توکل این است که چشم آدم به دست این و آن نباشد و فقط به خدا توکل کند. من وقتی طلبه بودم و می‌خواستم ازدواج کنم، عمه‌ای داشتم که می‌گفت: چرا می‌خواهی ازدواج کنی؟ بابات که ندارد کمکت کند، خودت از کجا می‌خواهی بیاوری؟!

به گزارش مشرق به نقل از خبرگزاری دانشجو، ملا محمدعلی مجتهد، معروف به مرحوم آیت‌الله احمد مجتهدی تهرانی از علمای بنام تهران بود که در سال ۸۶ بدرود حیات گفت، اما سخنرانی‌ها و پندهای عرفانی و اخلاقی وی به یادگار مانده است و می‌توانیم هر چند به صورت مجازی هم که شده پای درس این استاد اخلاق تلمذ کنیم.
آیت‌الله مجتهدی رابطه خوبی با طلاب داشت، طوری که فضای گرم و صمیمی بر حوزه علمیه‌شان حاکم بود. این استاد برجسته اخلاقی، مباحث را چنان رسا ارائه می‌‌داد که در دل می‌‌نشست؛ به طوری که حتی هم‌اکنون نیز نشستن پای صحبت و کلاس اخلاق ایشان خالی از لطف نیست.
توکل با اسباب منافات ندارد
اگر بگویی من توکلم بر خداست و موتور را بدون قفل در کوچه بگذاری دزد ببرد، این توکل نیست. قفل کن و بعد توکل کن که ان‌شاءلله قفل را باز نمی‌کنند. دزدها قفل را هم باز می‌کنند. توکل منافات با اسباب ندارد، نمی‌توان توکل کرد که لقمه غذا خود بخود وارد دهان شود، باید دست را بلند کرده و لقمه را در دهان خود بگذاری.
به این سادگی‌ها هم نیست. باید زارع یا کشاورز زمین را شخم بزند، آبیاری کند و کود شیمیایی بزند تا بتواند حاصل بردارد وگرنه در خانه بنشیند و چپقش را چاق کند و به نوه‌هایش بگوید امسال توکل بر خدا صد خروار گندم بر می‌داریم. نوه‌ها می‌گویند آقاجون ما ظاهرا قاطی کرده است. اصلا نه تخمی پاشیده، نه کاری کرده است و می گوید می خواهیم صد خروار گندم برداریم. آقاجون ظاهرا زیاد عمر کرده‌اند و پرت و پلا می‌گویند.
پاسخ آیت‌الله مجتهدی به عمه خود که می‌گفت اگر پول نداری ازدواج نکن
توکل این است که چشم آدم به دست این و آن نباشد و فقط به خدا توکل کند. من وقتی طلبه بودم و می‌خواستم ازدواج کنم، عمه‌ای داشتم که می‌گفت: چرا می‌خواهی ازدواج کنی؟ بابات که ندارد کمکت کند، خودت از کجا می‌خواهی بیاوری؟!
۲۳ ساله بودم. گفتم که خدا … خدا… . گفت تو که هی بگو خدا… . ما از اول طلبگی خدا گفتیم و توکلمان بر خدا بوده. این تشکیلات همیشه بر توکل می‌گردیده، حتی به مراجع هم ما رو نیاوردیم که به ما حتی یک مرتبه کمک کنند.
مدرسه آیت‌الله مجتهدی چگونه بدون پول اداره شد؟
اوایل که این مدرسه را راه انداختیم به طلبه‌هایمان شهریه نمی‌دادیم، یک کلمه به آیت‌الله خوانساری بگویم؟ خدمت آقای بروجردی بروم؟ ابدا! توکلم بر خدا بود! برای این تشکیلات و این برنامه‌ها یک ریال از کسی پول نگرفتم، خودشان آمدند دادند.
۶ تا خانه اضافه شد به مسجد با توکل بر خدا! کسی می‌خواست از بازاری‌ها پولدار بیاورد اینجا، پیغام دادم این کار را نکن برای من سبک است. لازم نیست پولدارها اینجا بیایند که از آن‌ها پول بگیریم. عمه‌ام می‌گفت تو بگو خدا…!
ما از اول خدا گفتیم، کارمان آبرومندانه برگزار شده و به هیچ‌کس هم رو نیانداخته‌ایم. زمانی داماد ما می‌گفت یکی از علما از من پرسید فلان مدرسه را چه کسی اداره می‌کند؟ ایشان به مراجع پول هم می‌دهد! تعجب کرده بود و هاج و واج مانده بود که ما به مراجع پول هم می‌دهیم و از آن‌ها پول نمی‌گیریم. خیلی عجیب است!

بسیجی سعیدی

عشق چیست و آیا لازمه ی ازدواج است؟

عشق چیست و آیا لازمه ی ازدواج است؟

یبلیبل

محور اصلی تعریف عشق بایستی ذهنی یا پدیده شناختی باشد نه عینی یا رفتاری. عشق اساساً عبارت است از اشتیاق و محبت توأم با لذت، شادی، رضایت، احساس غرور و حتی وجد و شعف از برخوردار بودن از این احساس، در صورتی که همه چیز به خوبی پیش برود. در این حالت گرایش و تمایلی به نزدیک تر شدن به شخص مورد علاقه وجود دارد، به داشتن ارتباط صمیمانه تر با او، به لمس کردن و در آغوش گرفتن محبوب و مشتاق او بودن. در یک رابطه ی عشقی سالم، گرایش بسیار کمی برای سلطه گری و تأثیرگذاری وجود دارد. این رابطه طوری است که حتی احتمال پنهان ساختن معایب جسمی ناشی از میانسالی و کهنسالی و نظایر آن را کم می کند و تمایل به حفظ فاصله، اسرارآمیز بودن، فریبندگی، احتیاط و اختفا و نهانکاری بسیار کمتر می شود.
عشق شکل عالیِ مرتبط بودن به دیگران و به خویش است و به معنای مسئولیت، توجه، احترام، معرفت، تمایل به رشد و پیشرفت شخص دیگر می باشد و بیان صمیمیت بین دو انسان و حفظ همبستگی بین آن هاست.
عشق در درجه ی اول شبیه نوعی پیمان شراکت است تا یک سرخوشی و نشاط خودانگیخته، رفاه نوع بشر یا وظیفه ی تولید مثل یا پیشرفت آینده ی بشر، که افراد را به یکدیگر جذب می کند.
اگر تصور بر این باشد که عشق به تنهایی می تواند مسائل ما را حل کند و باعث راحتی و خشنودی بی حد ما شود یا باعث شود که با خویشتن، با تنهایی خود، با دردها و مرارت ها مواجه نشویم و دلبستگی بیش از اندازه به جنبه های بهشتی عشق داشته باشیم، ممکن است به نتایج ناامیدکننده ای منتهی شود.
عشق فقط عبارت زیبایی است و این فکر که تنها با تکیه بر جنبه ی عاشقانه ی یک رابطه و با بالا رفتن از نردبان عشق می توان همه ی مسائل و مشکلات را پشت سر گذاشت، فکری واهی است.
عشق اراده است. نیت و عمل باید هر دو با هم باشند. عشق ورزیدن انتخاب ماست. اراده متضمن انتخاب است. ما مجبور به عشق ورزیدن نیستیم. ممکن است بر این گُمان باشیم که عشق می ورزیم در حالی که در واقع عشق نمی ورزیم؛ زیرا انتخاب ما عشق نورزیدن بوده است. بنابراین به رغم نیات خوبمان عشق نمی ورزیم. از سوی دیگر هرگاه واقعاً در جهت رشد معنوی تلاش کنیم، علتش انتخاب ما بوده است. بیماران روان رنجور بدون استثناء ذهنشان در مورد ماهیت عشق مخدوش است. علتش این است که در مواجه شدن با راز عشق، سوءتفاهم ها سر برمی کشند، سوءتفاهم هایی که تنها باعث رنج بیماران می شوند.
« عاشق شدن»، حداقل تجلی عشق است و ممکن است سوءبرداشتی از عشق باشد؛ زیرا از لحاظ ذهنی عاشق شدن عمیقاً به عنوان تجربه ی عشق است اما فرد عاشق بدون شک، به آنچه فکر می کند تجربه ای شهوانی و جنسی است. در این رابطه ما تنها زمانی عاشق می شویم که آگاهانه از نظر جنسی برانگیخته شده باشیم، به همین خاطر این احساسی گذراست و جاذبه ی آن سریع سپری می شود و شکوفه ی عشق پژمرده می گردد.

عاشق شدن:

– ارتباط چندانی با پرورش هدفمند و تکامل معنوی فرد ندارد.
– گسترش محدودیت ها یا مرزهای شخصی نیست، فروپاشی گذرا و جزئی آن هاست.
– احساس به مقصد رسیدن و قلّه را فتح کردن است. فرد عاشق از جایی که ایستاده احساس رضایت می کند و همه چیز ( مخصوصاً معشوق) را متکامل می بیند.

عشق انواع مختلف دارد: عشق الهی، عشق شهوانی، عشق کامل، عشق ناکامل، عشق رمانتیک و… در نتیجه در همه ی انواع عشق فقط مسائل جنسی یا شهوانی مدنظر نیست.
دکتر کارل فینگر یکی از روان شناسان مشهور آمریکایی اعتقاد دارد که « عشق درمان کننده است، هم کسی را که مورد عشق واقع می شود شفا می دهد و هم کسی را که عشق را ارزانی می کند.»

عشق رمانتیک و آرمان گرایانه چه تأثیری در انتخاب همسر دارد؟

عشق مبهم ترین هیجان بشری است که به رغم تلاش دانشمندان، شاعران و ترانه سُرایان برای توصیف این حالت مُعماگونه، تاکنون تعریف مشخصی از آن ارائه نشده است. اما اعتقاد به عشق رمانتیک هنوز تداوم دارد و همه ی ما به نوبه ی خود در جست و جوی همسری هستیم که به بهترین وجه، آرمان های ما را در زندگی متجلی کند.
عشق های رمانتیک به تمدن های اولیه ی روم و یونان بازمی گردد و ویژگی های آن عبارتند از:
حالت هیجانی دیوانه وار، برانگیختگی فیزیولوژیک، سرگشتگی و گمگشتگی، شیفتگی شدید و میل مفرط.
عشق رمانتیک در همان نگاه اول شکل می گیرد؛ عشاق در این روند عیوب و ضعف های یکدیگر را نادیده می گیرند و تنها عشق را حلّال همه ی مشکلات می دانند.
گاهی مترادف با هوس و اتحاد جنسی است.
عشق های رمانتیک معمولاً ناگهانی و بسیار مهیج شروع می شوند و ممکن است به ازدواج هم منجر شوند؛ اما زوج بر کُل فرایند ازدواج کنترل محدودی دارند. معمولاً طول عمر عشق های رمانتیک کوتاه است.

چگونه می توان عشق هیجانی و رمانتیک را از عشق واقعی تشخیص داد؟

همه ی انسان ها می خواهند که عاشق باشند و مهم ترین هدف عشق، تشکیل یک زندگی زناشویی سعادتمند است. افراد انتظار دارند که ازدواج، نیازهای آن ها را برآورده کند و آن ها را به رشد فردی و جمعی برساند؛ و اگر عشق نتواند یک زوج را به این نقطه برساند کم کم فراموش می شود. به همین دلیل است که وقتی جوانان با کسی معاشرت می کنند و با او در همه ی اوقات خوش هستند، فکر می کنند که ازدواج هم چیزی شبیه به همین رابطه است؛ اما وقتی زندگی تشکیل می دهند، بعد از مدتی آن احساسات گرم از بین می رود، و تعهد به طرف مقابل و احساس مسئولیت در مورد فرزندان جای عشق شان را می گیرد.
همه ی ما در خانواده هایی رشد می کنیم که به شکلی دارای عیب ها و نواقصی هستند، و به ما اطلاعاتی می دهند. در نتیجه ما درباره ی خود و ارتباط های مان نگرشی پیدا کرده و به نوعی درباره ی آن ها قضاوت می کنیم؛ که این نگرش و نوعِ قضاوت کردن ها، می تواند مانع از ایجاد پیوندهایی شود که باعث رشد و تکامل ما می شوند. احساساتی که در مورد خود و دیگران پیدا می کنیم تا پایان عمر همراه ما هستند. تنها زمانی می توانیم به گونه ای مؤثر به این داوری ها و نگرش های خود سمت و سوی درست بدهیم که نسبت به آن ها آگاهی پیدا کرده باشیم. برای آنکه از قدرت لازم روانی در جهت ارتقای روابط خود با همسرمان، به عنوان فردی با شخصیتی متفاوت، برخوردار شویم، باید از روان شناسی عشق و روان شناسی علت های رفتاری آگاه باشیم. عشقِ ناپخته، زودهنگام و نارس در اثر نوعی بلوغ، احساسات جنسی، احساس نیاز به جنس مخالف و کنجکاوی های نوجوانی ایجاد می شود. بدین معنا که نوجوان فردی را مورد نظر قرار می دهد و شبانه روز به عنوان عاشق به او فکر می کند. او این احساس خود را عشق می داند و همیشه احساس می کند که طرف مقابل نیز از تمام حالات او آگاهی دارد. در صورتی که معشوق او در یک بی خبری کامل به سر می برد. معمولاً این عشق های رمانتیک دوامی نخواهند داشت و بعد از زمان کوتاهی، یا به دلیل دل بستن به دیگری یا به دلایل دیگر از بین می رود و ضربه های روانی شدیدی به خانواده ها و دختران و پسران جوان وارد می آورد. در حقیقت زیربنای این گونه عشق ها عبارت است از: جاذبه های جنسی، صورت ظاهری، مسائل مالی و… در صورتی که زیربنای عشق واقعی عبارت است از: شناخت کافی از یکدیگر، انتظارات واقع بینانه از یکدیگر، حل و فصل مسائل شخصیتی و رفتاری، داشتن تصویر روشن ذهنی از همسر آینده و بررسی انتظاراتی که در آینده از یکدیگر خواهند داشت.
عاشق یعنی انتخاب و مهر ورزیدن به کسی که حداقل شباهت ها را به شما داشته باشد و تا حد امکان از تفاوت های مسئله ساز دور باشد و دارای ویژگی های مهم شخصیتی، برای جبران اختلاف ها باشد. عشق نیروی سرشاری به زندگی ما می دهد و انقلابی در روابطِ ما با دیگران ایجاد می کند. عشق می تواند اعجاز کند؛ می تواند کارهای دشوار را به فرصت های مناسب تبدیل کند؛ می تواند انگیزه دهنده ی رفتارهای شجاعانه باشد؛ عشق مهم ترین احساس بشر است.

آیا دوست داشتن دلیل می خواهد؟

در اشخاص سالم یعنی کسانی که هیچ گونه تعارض و مشکل شخصیتی و روانی نداشته باشند، دوست داشتن غریزی است.
دوست داشتن، عشق و صمیمیت از فرمول خاصی تبعیت نمی کنند و علاقه ای است که در « ته دل» افراد نسبت به دیگری ایجاد می شود و بنیان زندگی براساس آن گذاشته می شود. به همین دلیل این امر همیشه قابل بحث نیست؛ مثلاً شما از فرزند خود سؤال می کنید که چه چیز این مرد را دوست داری؟ قیافه، تحصیلات یا ثروت او را؟
شما در آن فرد هیچ نکته ی قابل توجهی نیافته اید ولی اثری فوق العاده در دل دختر جوان شما دارد که با معیارهای رایج اجتماعی قابل قبول نیست. شاید به همین دلیل است که عده ای معتقدند علاقه و دوست داشتن تابع فرمول خاصی نیست، ولی درست یا غلط بودن آن را می توان با بررسی های دقیق تر و کامل تر مشخص کرد و نشان داد که آیا این علاقه احساسی زودگذر است یا منطقی و پایدار؟
مقوله ی دوست داشتن می تواند تابع این اصل هم باشد « که با دیگران چنان رفتار کن که دوست داری با تو رفتار کنند» و شاید افعال نیکِ طرف مقابل اثر خوبی بر ذهن و زندگی فرد گذاشته است.
منبع مقاله :
نویسنده: دکتر ماهیار آذر(۱۳۸۵)، ازدواج: حل مشکلات زناشویی، تهران: نشر قطره، چاپ سوم.

به کوشش بسیجی : سعیدی

ویژگی های همسر خوب

ویژگی های همسر خوب

یبلیبل

پس از کسب آمادگی لازم،(۱) یکی از حساس ترین مسائل مربوط به ازدواج، یعنی موضوع انتخاب همسر مطرح می گردد. زندگی مشترک هنگامی مایه آرامش خواهد بود که میان دو همسر همسوییِ فکری و تناسب لازم وجود داشته باشد. برخی معتقدند ازدواج همانند ترکیب دو عنصر شیمیایی است که هر قدر عوامل ترکیبی این دو عنصر بیشتر باشد، ترکیب آنها پایدارتر است.
در مرحله تحقیق برای یافتن همسر، داشتن معیارهای صحیح شرط اساسی موفقیت در زندگی مشترک است. اگر جوانان هنگام انتخاب همسر به جای توجه به ظواهر پر زرق و برق و ملاک های سطحی، بر پایه معیارهای دینی و قوانین و مقررات اسلامی رفتار نمایند، بی شک بسیاری از نابسامانی های خانوادگی به وجود نخواهد آمد.
بی گمان یافتن همسر مطلوب همیشه کار آسانی نیست و فرد بر اساس افکار و و یژگی های خود همسری را بر می گزند که با خصوصیات فردی و اجتماعی او سازگاری بیشتری داشته باشد، اما اشتباه بزرگ آن است که در دوران ما برخی جوانان چنین می پندارند که راه صحیح انتخاب همسر این است که با معاشرت و روابط گسترده پیش از ازدواج و در یک دوره آزمایشی، می توان به همسر دلخواه خود دست یافت.
در این باره بایدپرسید: آیا ملاقات در محیطی مانند سینما یا مکان های تفریحی می تواند برای شناساندن روحیات دو طرف کافی باشد؟! در حالی که هر دو درمعاشرت های مقدماتی و دوره ی آزمایشی سعی می کنند بر کاستی های خود سر پوش بگذارند و به شکلی ساختگی خود را بنمایانند.
در واقع هر فرد می تواند دارای دو نوع «خود» باشد: «خودِواقعی» و «خودِ کاذب». دراین گونه معاشرت ها و روابط دختر و پسر، آنچه هر دو طرف در صدد ارائه هستند «خود کاذب» است که هیچ گاه نمی توان بااین نوع نقاب بر چهره زدن، شخصیت واقعی یا «خود واقعی» طرف مقابل را شناخت. آیا جوانانی که در شدیدترین دوران واکنش های غریزه جنسی اند، می توانند با این گونه رفت و آمدها تشخیص دهند که هیچ نقطه ضعفی در طرف مقابل وجود ندارد. دراین موقعیت سنی که جوان به چیزی جز ارضای تمایلات جنسی نمی اندیشد، آیا این معاشرت ها مفاسد و زبان هایی در پی ندارد؟! از سویی دیگر، صحنه ها و رویدادهای گوناگون زندگی است که آشکار کننده ی شخصیت فرد است. صفاتی مانند شکیبایی، متانت، قناعت، بردباری، گذشت و فداکاری، پس از فراز وفرود روزگار هویدا می گردد، و گر نه به هنگام خوشی و آسایش چگونه می توان بدین ویژگی های پی برد؟!
البته ناگفته نماند از منظر اسلام، انتخاب همسر،حق طبیعی هر فرد است و هیچ کس حتی پدر ومادر نمی توانند این حق را از او سلب نمایند. یکی از یاران امام صادق (علیه السلام) میگوید: به حضرت گفتم: می خواهم با زنی ازدواج کنم، درحالی که پدر ومادرم زن دیگری را برای همسری من می خواهند. حضرت فرمود: «با آن زنی ازدواج کن که دوستش داری و آن زنی را که پدر و مادرت دوست دارند، رها کن.»(۲(
درانتخاب همسر سه نکته کلی را باید در نظر داشت:
یک. باید از معیارهای آرمانی و غیر واقع بینانه دست برداشت و در اندیشه همسر رؤیایی نبود. به سخنی دیگر، هر اندازه معیارهای انتخاب واقع بینانه تر باشد، پایه های زندگی زناشویی مستحکم تر خواهد بود.
دو. معیارهای کاذب مانند پولدار بودن و تحصیلات عالی نیز مطلوب نیست، بلکه باید ویژگی هایی چون اصالت خانوادگی و دین داری، پاکدامنی و نجابت را در نظر داشت. پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) می فرماید:
هر کسی با زنی فقط به خاطر زیبایی وی ازدواج کند، آنچه را دوست داشت، در او نخواهد یافت و هر کس با زنی تنها به خاطر ثروتش ازدواج نماید، خداوند او را با آن ثروت وا می گذارد[=فقط به همان ثروت مشغول می شود.] پس بر شما لازم است که همسر دین داری را انتخاب کنید.(۳(
سه. درانتخاب همسر باید به دنبال فردی مکمل بود تا صفات درونی و رفتارهای بیرونی توسط یکدیگر کامل گردد. این مکمل بودن گاه با وجود ویژگی های مشابه در هر دو نفر نیز سازگار است؛ مانند میزان باوردینی و نوع ویژگی های روحی و روانی. گاه نیز برخی تفاوت ها میان دو نفر موجب تکاملی آن ها می گردد: مانند تفاوت سنی دختر و پسر. در روایات دینی ملاک هایی برای همسر مناسب و نامناسب مطرح گردیده که به مهم ترین آنها اشاره می گردد:

یک. ویژگی های همسر مناسب

دین داری، امانت داری، زیبا رویی، اصالت خانوادگی و نجابت، خوش اخلاقی، مهربانی، شادی آفرینی، سازگاری، قناعت پیشگی، زایایی، مددکاری، نگهدری اموال، توانگری و خردمندی.

دو. ویژگی های همسر نامناسب

شرابخواری، انحراف جنسی، بی اصالتی و بدنامی، بی بند و باری، نازایی، ناسازگاری، بداخلاقی، عیب جویی، کینه توزی، فریب کاری، شکاکی، بی اعتنایی، اسراف کاری، زشت رویی و هزینه تراشی.

سه . تطابق گزینی

مهم ترین ملاک هایی را که در تطابق گزینی باید در نظر داشت عبارتند از:
۱٫ تطابق سنی؛ ۲٫ تطابق هوشی؛ ۳٫ تطابق جسمی؛ ۴٫ تطابق روانی؛ ۵٫ تطابق باوری؛ ۶٫ تطابق فرهنگی؛ ۷٫ تطابق خانوادگی؛ ۸٫ تطابق اقتصادی؛ ۹٫ تطابق تحصیلی؛ ۱۰٫ تطابق شخصیتی.
بیان تطابق های ده گانه یاد شده جهت آشنایی باملاک های موفقیت در مکمل گزینی می باشد و باید درنظر داشت که اولویت بندی این ملاک ها درنظر افراد بسیار متفاوت می باشد و هر فردی با توجه به اهداف خویش از زندگی باید این اولویت بندی را نزد خویش مشخص نماید. اما آنچه قطعی به نظر می رسد آن است که در شرایط طبیعی هر اندازه تعداد این تطابق ها بیشتر باشد می توان احتمال موفقیت ازدواج را بیشتر دانست.

پی‌نوشت‌ها:

۱٫ برای فراهم شدن شرایط ازدواج، دو نوع آمادگی نیاز است:
یک. آمادگی فردی: برای این آمادگی می توان سه نوع بلوغ درنظر گرفت:
بلوغ جنسی: از شرایط لازم برای ازدواج است. ولی شرط کافی نیست. معمولاً این بلوغ اکتسابی نیست.
بلوغ عقلی: منظور آن است که شخص توانایی اندیشیدن، و قدرت تشخیص صحیح را داشته و در برخورد بامشکلات، قدرت حل آنها را داشته باشد.
بلوغ اجتماعی: فرد درخود توانایی پذیرش مسئولیت های اجتماعی را احساس کند و بتواند با ایجاد روابط اجتماعی مناسب، از عهده وظایف خویش بر آید.
دو. آمادگی اجتماعی: فرد باید از نظر اقتصادی (مانند شغل مناسب) و سایر امکانات (مانند مسکن) تأمین باشد. دراین بخش علاوه بر فرد، خانواده و حکومت نیز وظیفه مهمی را بر عهده دارند.
۲٫ کلینی، فروع کافی، ج ۵، ص ۴۰۱، ح ۱٫
۳٫ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۷، ص ۳۹۹، ح ۱٫

منبع مقاله: نورمحمدی، غلامرضا؛ (۱۳۹۰)، مهارت های زندگی اجتماعی، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها،دفتر نشر معارف، چاپ دوم

به کوشش بسیجی : سعیدی

چه زمانی برای ازدواج مناسب است؟

چه زمانی برای ازدواج مناسب است؟ 

یبل

مرد و زن باید از نظر عقلی و ذهنی به چنان رشدی برسند که بتوانند به راحتی از والدین خود جدا شوند. به خودکفایی دوران بزرگسالی برسند. جایگاهی رضایت بخش در بازار کار بیابند. صمیمیت عاطفی و جنسی را در یک رابطه ی مبتنی بر تعهد تجربه کنند. توانایی حفظ آن را در مواجهه با فشارهای قدرتمند بدنی، روانی و محیطی دارا باشند؛ با افراد، در سنین مختلف روابط دوستانه برقرار کنند؛ قدرت پذیرش نقش همسر و به تبع آن پدر یا مادر بودن را از ابعاد مختلف روان شناختی و زیستی دارا باشند. سن ازدواج به عوامل مختلفی ارتباط دارد که عبارتند از: بلوغ جسمی و فکری، توانایی کسب درآمد، پیشرفت تحصیلی و…
اعتقاد عمومی بر این است که بهترین زمان برای ازدواج بعد از بیست سالگی است زیرا در این سن زندگی افراد از ثبات بیشتری برخوردار خواهد بود. کسانی که در سنین ۲۴-۳۰سالگی ازدواج می کنند، با ثبات ترین ازدواج را خواهند داشت. آمادگی پذیرش مسئولیت های بیشتری را دارند، درصد طلاق در این افراد به کمترین حد خود می رسد.

سن مناسب ازدواج برای پسران ۲۷ سال و برای دختران ۲۴ سال است که این حدنصاب هر ساله رو به افزایش است.

ازدواج که رابطه ای پایدار و متعهدانه ایجاد می کند، یکی از هیجان انگیزترین و مقدس ترین پدیده های موجود در زندگی فرد است. پس چنین تعهد طولانی مستلزم آماده سازی خویش و رسیدن به سنی خاص برای تعامل روحی، روانی و جسمی است. فرد باید قبل از ازدواج تعهدی صادقانه احساس کند و برای شناخت خود و طرف مقابل صمیمانه بکوشد.
دوره ی آمادگی برای ازدواج دوره ای است که در آن زوجین باید به منظور درک اهداف و نگرش ها و نیز بررسی مسائل خانوادگی، اقتصادی و امیال و آرزوهای طرفین همدیگر را صادقانه و دقیق بررسی کنند. همچنین بحث و مذاکره در این دوره درباره ی جنبه های زندگی مشترک امری ضروری است. بنابراین، افراد باید از بلوغ فکری و سن مناسب برخوردار باشند و به مسائل مربوط به آن با جدیت نگاه کنند.
وجود بلوغ جسمی و جنسی و بلوغ عقلی و فکری از ابتدایی ترین عوامل شروع هر زندگی مشترک است. تفاوت سنی بین دختر و پسر از مسائلی است که همیشه مطرح بوده است. در حال حاضر می توان گفت میانگین سن ازدواج در سراسر جهان، برای دختران از ۲۲ تا ۲۷سالگی و برای پسران از ۲۶ سالگی به بعد می باشد. روان شناسان اختلاف سنی ۴ تا ۷ سال را پیشنهاد می کنند؛ ولی به صورت استثنا تفاوت های سنی هم گزارش شده که از معیارهای روان شناختی خارج بوده است ولی موفقیت آمیز هم بوده اند.
منبع مقاله :
نویسنده: دکتر ماهیار آذر(۱۳۸۵)، ازدواج: حل مشکلات زناشویی، تهران: نشر قطره، چاپ سوم.

ترغیب به ازدواج

تشویق و ترغیب به ازدواج

سزب

اسلام در صورت توانایی فرد بر ازدواج، مجرد زیستن او را فضیلت نمی داند و حتی آن را نکوهش می کند. برای مثال، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید:
هر کس توانایی ازدواج کردن داشته باشد وازدواج نکند از ما اهل بیت (علیه السلام ) نیست.(۱(
در روایتی دیگر آمده است: زنی که مجرد بودن خود را فضیلت می دانست، بر امام صادق(علیه السلام) وارد شدو گفت: خداوند تو را سلامت بدارد. من زنی «متبتله» هستم. حضرت فرمود: «تبتل» نزد تو چیست؟ زن گفت: یعنی هیچ گاه ازدواج نخواهم کرد. حضرت فرمود: چرا ؟! زن گفت: با این کار به دنبال کسب فضیلت هستم. حضرت فرمود: از این کار صرف نظر کن؛ زیرا اگر در این کار فضیلتی بود، بی شک حضرت فاطمه (علیه السلام) برای کسب این فضیلت از تو سزاوارتر بود. چنین نیست که فردی در فضیلت بر حضرت فاطمه (علیه السلام)پیشی گرفته باشد.(۲(
تشویق به امر ازدواج در بسیاری از روایات ما دیده می شود. برای نمونه، پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:
هیچ بنایی در اسلام نزد خداوند متعال محبوب تر از ازدواج نیست.(۳(
دو رکعت نماز که فردهمسردار به جا آورد، بهتر از این است که مرد مجرد و بی همسر همه ی شب ها به نماز بایستد و تمام روزها را روزه بدارد.(۴(
هر کس به این منظور ازدواج کند که از انجام حرامی بر کنار ماند، بر خدا لازم است که او را یاری کند.(۵(
ازدواج کن تا هر چه بیشتر بر پاکدامنی خود بیفزایی.(۶(
اسلام برای گسترش فرهنگ ازدواج درمیان پیروان خود راهکارهای مهمی تحت عنوان «فراهم سازی زمینه های ازدواج» مطرح نموده که به مهم ترین آنها اشاره می گردد.

یک. آسان گیری در ازدواج

بر خلاف سنت های حاکم بر جامعه فعلیـ که دشواری های فراوانی را درامر ازدواج جوانان ایجاد نموده است ـ بسیاری از آموزه های دینی بر آسان گیری در امر ازدواج تأکید دارند.پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید: «بهترین ازدواج ها آن است که آسان تر انجام می گیرد.»(۷(
یکی از یاران امام باقر (علیه السلام) درنامه ای به آن حضرت نوشت: جوانان مناسب و شایسته ای برای دختران خود پیدا نمی کنم؛ تکلیفم چیست؟ حضرت در پاسخ وی نوشت:
در انتظار پیدا شدن جوانانی مباش که از هر جهت مورد پسند و دلخواه تو باشند؛ زیرا پیامبر گرامی (صلی الله علیه و آله) فرمود: اگر جوانانی برای ازدواج از دختران شما خواستگاری نمودند که از جهات اخلاقی و دینی مورد پسند باشند، دختران خود را به ازدواج آنها در آورید و اگر این کار را انجام ندهید، بر روی زمین فتنه و انحراف و فساد ایجاد خواهد شد.(۸(
اسلام برای تشکیل خانواده با تمامی عواملی که ممکن است افراد را از انجام آن باز دارد، به شدت مبارزه نموده است. از این رو، همگان نیز موظف اند برای جوانان موانع تشکیل خانواده را بردارند و راه های تحقق آن را آسان سازند. از سویی، تمامی دستگاه های حکومتی باید در جهت رفع موانع فعلی ازدواج بسیج شوند و خانواده ها نیز باید تلاش کنند خود را اسیر تشریفات و تجملات کاذب ننمایند.(۹(
اسلام به برگزاری ساده مقدمات ازدواج و مراسم آن و کم بودن میزان مهریه سفار نموده است؛ چنان که پیامبر (صلی الله علیه و آله) می فرماید: «برترین زنان امت من، زیباروترین و کم مهریه ترین آنان هستند.»(۱۰(
امام صادق(علیه السلام) نیز فرمودند: «نامبارکی زن نیز درمهریه سنگین وی است.»(۱۱(

دو . شتاب ورزی در ازدواج(۱۲(

امروزه مشکلات متعددی سبب گردیده که سن ازدواج افزایش یابد. یکی از این عوامل، سپری شدن سالیانی دراز از عمر ما در نهادهای آموزشی است که موجب شده علاوه بر بالا رفتن سن ازدواج، انتظارات و دقت افراد درانتخاب همسر نیز فزونی بیابد. اگر سنت های نادرست حاکم بر جامعه کنونی ما همچون دریافت مهریه سنگین و تهیه ی جهیزیه ی لوکس و سایر مشکلات اقتصادی مانند تهیه مسکن و عدم اشتغال نیز به آن اضافه گردد، تمامی این عوامل بی شک تشکیل خانواده را به تأخیر می افکند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در سفارشی به امیر مؤمنان (علیه السلام) فرمود:
ای علی! سه چیز را نباید به تأخیر اندازی: نماز را از وقتش، جنازه و مرده را از دفنش [ و نیز ازدواج] دختری که به سن ازدواج برسد و همسر مناسب برای وی پیدا شود.(۱۳(
بنابراین دین اسلام به منظور پیشگیری از هر نوع انحراف و لغزش جنسی جوانان، به شتاب ورزی در ازدواج سفارش نموده است.(۱۴) از این رو، برای این منظور باید موانع گوناگون اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مرتفع گردد.

سه. تلاش برای فراهم سازی مقدمات ازدواج

دین اسلام وظیفه فراهم سازی و تدارک مقدمات ازدواج را بر دوش خود فرد، خانواده و حکومت گذارده است. بدین بیان، ابتدا خود جوان باید بکوشد تا زمینه های ازدواج خویش را فراهم سازد. در روایات آمده است که اگر مؤمنان دراین زمینه تلاش جدی داشته باشند، خداوند آنان را یاری خواهد نمود. برای نمونه، پیامبر(صلی الله علیه و آله) می فرماید:
سه گروه اند که بر خدا لازم است آنان را کمک نماید. یکی از آن سه، کسی است که می خواهد ازدواج کند تا پاکدامن و عفیف بماند.(۱۵(
یکی از عوامل بازدارنده ازدواج، عامل اقتصادی و ترس از فقر است که سبب می شود بسیاری از جوانان بدان تن ندهند. در آموزه های دینی به افراد نوید داده شده که خداوند از فضل خویش جبران کننده محرومیت های مادی خواهد بود:
مردان و زنان مجرد خود و شایستگان از بندگان و کنیزان را همسر دهید. اگر فقیر و بینوا باشند، خداوند از فضل و کرم خویش ایشان را بی نیاز و توانگر می سازد که خدا گشایش دهنده و داناست.(۱۶(
خانواده و به ویژه پدر نیز می باید مقدمات ازدواج فرزندشان را فراهم سازند. بی شک بهترین کمک به جوانان، تدارک زمینه ازدواج از سوی خانواده هاست. اسلام پدر را در ازدواج فرزند جوانش مسئول دانسته و وی را به انجام این وظیفه تشویق فراوان نموده است تا زمینه آرامش و حفظ اخلاق و ایمان او را فراهم ساخته باشد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) می فرماید:
هر کس فرزندش به سن و مرحله ازدواج برسد وتوانایی انتخاب همسر [و فراهم سازی ازدواج] را برای او داشته باشد و ازدواج او را ترتیب ندهد و فرزند بدین جهت مرتکب گناه و انحرافی شود، گناه آن بر عهده پدر خواهد بود.(۱۷(
در رساله های مراجع تقلید نیز آمده است:
در صورتی که فرزند نیاز شدید به ازدواج داشته باشد ـ به طوری که با ترک آن به حرام می افتدـ بر پدر واجب است نسبت به آن اقدام نماید.(۱۸(
در آخر نیز اسلام فراهم سازی مقدمات ازدواج را بر عهده حکومت نهاده است. با توجه به وضعیت کنونی جامعه ی ما، توجه ویژه حکومت به امر ازدواج بسیار ضروری است. امام صادق (علیه السلام) فرمود:
مردی را نزد امیر مؤمنان (علیه السلام) آوردند که دچار انحراف جنسی [=استمنا] بود، حضرت بر دستش زد تا قرمز شد. آنگاه با هزینه بیت المال برای وی همسری برگزید.(۱۹(

پی‌نوشت‌ها:

۱ـ دارمی، سن الدرامی، ح ۲۰۷٫
۲ـ کلینی، فروع کافی، ج ۵، ص ۵۰۹، ح ۳٫
۳ـ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۳، ح ۴۳۴۶٫
۴ـ همان، ص ۳۸۴، ح ۴۳۵۰٫
۵ـ ابوالقاسم پاینده، نهج الفصاحه، ح ۱۳۹۶٫
۶ـ سیوطی، جامع الاحادیث، ح ۱۰۳۲۳٫
۷ـ ابوالقاسم پاینده، نهج الفصاحه، ح ۱۵۰۷٫
۸ـ کلینی، فروع کافی، ج ۵، ص ۳۴۷، ح ۲٫
۹ـ در مورد موانع پیش روی دختر و پسر درامر ازدواج بنگرید به: احمد صافی، خانواده متعال و نامتعادل، ص ۳۶ و ۳۷٫
۱۰ـ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۵، ح ۴۳۵۹٫
۱۱ـ کلینی، فروع کافی، ج ۵، ص ۵۶۷، ح ۵۱٫ ۱۲ـ سه نوع زمان می توان برای ازدواج در نظر گرفت: زود هنگام، به هنگام و دیر هنگام. از آنجا که موضوع ازدواج بیشتر کیفی محسوب می شود تا کمی، نمی توان برای تمام افراد، سن خاصی را به عنوان قاعده ای کلی برای ازدواج در نظر گرفت تا ملاک زمانی برای تقسیم بندی سه گانه باشد. این تقسیم بندی بر اساس زمان آمادگی افراد برای ازدواج سنجیده می شود؛ یعنی باید در صورت فراهم بودن امکانات ازدواج بر پایه واقعیات (نه سطح توقعات) اقدام به ازدواج نمود. این موضوع شتاب ورزی درامر ازدواج نامیده می شود، نه آنکه ازدواج زود هنگام پیش از آمادگی مد نظر باشد.
۱۳ـ کلینی، فروع کافی، ج ۵، ص ۵۰۹، ج ۳٫
۱۴ـ بر اساس تحقیق جان لاب، جرم شناس انگلیسی، کسانی که در مراحل جوانی تشکیل خانواده می دهند، کمتر به امور مجرمانه و خلاف قانون روی می آورند (بنگرید به: حسین محبوبی، «تغییرات ا جتماعی ازدواج»، کتاب زنان، ش ۲۶(
۱۵ـ نسانیی، سنن نسایی، ح ۳۱۶۶٫
۱۶ـ نور(۲۴): ۳۲٫
۱۷ـ کلینی، فروع کافی، ج ۷، ص ۲۶۵، ح ۲۵٫
۱۸ـ رساله توضیح المسائل جامع، مسئله ۲۲۶۵٫
۱۹ـ کلینی، فروع کافی، ج ۷، ص ۲۶۵، ح ۲۵٫

منبع مقاله: نورمحمدی، غلامرضا؛ (۱۳۹۰)، مهارت های زندگی اجتماعی، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها،دفتر نشر معارف، چاپ دوم

به کوشش سیجی : سعیدی

ازدواج در کلام و عملکرد امام حسین (ع)(۱)

ازدواج در کلام و عملکرد امام حسین (ع)(۱)

 1863112_270

چکیده

گفتار و رفتار معصومان(ع) بهترین راهنما و الگو برای زندگی انسان هاست و به گواه قرآن کریم، پیامبراکرم(ص) بهترین الگو برای همه هستند. امامان (ع)که جانشینان و وارثان آن حضرت می باشند، نیز بهترین الگو در عصر و زمان خود و همه زمان ها هستند. زندگانی و سخنان گهربار سرور شهیدان جهان حضرت اباعبدالله (ع)،امام سوم شیعیان که با قیام عظیم خود حیات بخش پیوستار سیره نبوی درتمام طول تاریخ اسلام بودند و خواهند بود، بهترین معلم برای همه انسان ها وآزادگان دنیاست. این مقاله با بررسی ازدواج در کلام و سیره آن حضرت، به این نتیجه رسیده است که امام حسین(ع) با حفظ عظمت وجودی زن، هیچ حَرَجی را درامر ازدواج بر زن نمی پذیرد.
کلیدواژه ها: ازدواج، امام حسین(ع)، معیار ازدواج، ازدواج سیاسی، ازدواج موقت، تعدد زوجات.

مقدمه

همان گونه که در بین انسان ها مرسوم است، از جمله راه های نشان دادن اهمیت یک عمل و ترغیب مردم به انجام آن به مثابه یک الگو، انجام آن عمل توسط انسان های برجسته و شاخص آن جامعه همانند علما، والیان و حاکمان است.
رسول خدا (ص) دربیان جایگاه ازدواج و ترغیب مردم به آن، اعلام می دارد که ازدواج سیره و روش من و انبیا و اولیاست. آن حضرت تأسی به ائمه هدی و حضرت معصومین(ص) را در شئون عمل به دستورات و حرکت در مسیر رسالت می داند. همچنین می فرمایند: ازدواج کنید و توجه داشته باشید که اگر از ازدواج روی گردانید، نمی توانید از پیروان آیین من باشید: «فإن التَزویجُ سنّه رسول الله (ص)فإنه کان یقولُ مَن کان یجب أن یتبع سنتی فإن مِن سنتی التزویج.» (حرعاملی، ۱۴۰۳ ق، ج۶، ص ۳) و درکلامی دیگر، با صراحت بیشتر ازدواج را سنت خویش قرار داده، ترک آن را خروج از دایره سنت نبوی بیان فرموده اند: «النکاحُ سُنتی فَمَن رَغِبَ عن سنتی فلیس مِنّی » (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ج۱۰۳، ص۲۲۰) ائمه اطهار(علیهم السلام) نیز در سیره خود استمرار سنت پیامبر را مد نظر قرار داده اند. کلام و عملکرد امام حسین(ع) که سبط نبی اکرم اسلام(ص) و امام سوم شیعیان هستند، گویای این نکته مهم است.
این مقاله ابتدا به بیان ازدواج در دروان پیش از اسلام و ادیان می پردازد، سپس به ویژگی های ازدواج اشاره می کند و درادامه، این موضوع را در گفتار و سیره امام حسین پی می گیرد.

تاریخچه ازدواج

برای ورود به بحث ازدواج در کلام و رویکرد امام حسین (ع) ابتدا تاریخچه کوتاهی از چگونگی ازدواج در ادیان و دوران پیش از اسلام ارائه می گردد.
الف. در یهودیت
در یهودیت، ازدواج به معنای کامل شدن و اوج رشد انسانی است. برپایه تعالیم یهود، یک مرد بدون همسر و یک زن بدون شوهر، انسان هایی کامل نیستند و با ازدواج و پیوند زناشویی از شکل ناقص به وجودی کامل تبدیل می شوند. درآیین یهود، ازدواج با محارم مجاز می باشد. (تلمود کثوبوت، باب ۱۱ و ۱۴) ازدواج در میان کلیمیان دارای مراسمی مخصوص با آدابی مربوط به آن است، که ازآن جمله می توان به مهریه زن که «کتوباه» نام دارد و «چاپاه» (پارچه ای سفید و نماد روشنایی که بر روی چارچوب از هر طرف و بر روی سر عروس و داماد قرار می گیرد و نماد خانه و زندگی جدید زوج جوان است) یاد کرد.
ب. در مسیحیت
مسیحیان هنگان ازدواج متعهد می شوند که یکی شدن مرد و زن را نشانه آشکاری برای محبت خدا به بشر و محبت مسیح به شاگردانش قرار دهند. به همین علت، مسیحیان ازدواج را التزام و تعهد درطول زندگی می شمارند و با طلاق و ازدواج مجدد در زمان حیات همسر مخالفند (میشل،۱۳۷۷، ص ۹۵) گر چه ازدواج در مسیحیت پدیده ای مقدس محسوب شده، سرّ عظیم نامیده می شود، اما در برابر آن، دوری گزیدن از ازدواج امری پسندیده تراست. شخص مجرد با تمام توان به خدمت خداوند می رسد و با کم کردن مشغله های دنیوی
و زندگی، خود را شبیه عیسی (ع) و مریم مقدس می سازد.(پطرس، ۱۸۸۲، ص ۳۴۵) به همین دلیل است که کشیشان از ازدواج دوری می کنند. بنابر دیدگاه انجیل، ازدواج تنها وسیله ای برای دفع شهوت و جلوگیری از معصیت است و خود ارزشمند نیست و نگاه به ازدواج به عنوان وسیله ای برای حفظ پاکی و تأمین نیازهای جسمی است.(سکری سرور، [بی تا]، ص ۶۸(
ج. در ایران باستان
در زمان ساسانیان، نوع اصلی ازدواج ایرانی «زنی پادِخشای» خوانده می شد که در واقع، انتقال قیمومیت دختر از پدر به شوهر بود. انواع دیگری از ازدواج نیز وجود داشتند؛ از جمله «چَگِر» و این زمانی اتفاق می افتاد که شوهر توانایی فرزند آوری نداشت و زن خود را به عنوان همسر موقت به یکی از نزدیکان می داد تا فرزند آورد.(دریایی، ۱۳۸۳، ص ۱۷۲) نوع دیگری از ازدواج که باعث بحث و جدل های زیادی در عصر حاضر گشته، «خویدوده» بود که ازدواج با محارم است. (همان، ص۱۷۷(
د. دراسلام
از دیدگاه اسلام، ماهیت ازدواج یک قرارداد و پیمان با شرایطی ویژه است )نجفی، ۱۳۶۵، ص ۵-۸) و بسیار پسندیده و مطلوب است و از منظر فقه اسلامی، عملی مستحب و چه بسا مستحب مؤکد و در برخی موارد واجب شمرده می شود.(مشکینی، ۱۳۶۶،ص ۱۰(
ازدواج از راه های تأمین صفاتی همچون عفت و حیاست. اسلام با تشریع ازدواج، مسیر رسیدن به عفت و حیا را هموار می سازد؛ بدین صورت که ازدواج را بهترین و طبیعی ترین راه تأمین نیازهای جنسی معرفی می کند. در میان شیعیان، نوعی از ازدواج (معروف به ازدواج موقت) به نام «متعه» وجود دارد که در آن عقد ازدواج برای مدتی معین و محدود بین زن و مرد بسته می شود و علما و اندیشمندان اسلام این نوع ازازدواج را یک ضرورت اجتماعی می دانند.(مطهری، ۱۳۸۱، ص ۶۷(

فضایل ازدواج

در فضیلت و اهمیت ازدواج، پیامبر اکرم (ص)فرمود: ارزش هیچ چیز نزد خداوند متعال، به اندازه خانه ای نیست که برای ازدواج ساخته می شود.(۱) (کلینی، ۱۳۶۷، ج۵، ص ۳۲۸(
در همین حیطه، حضرت امام صادق(ع) نقل می کند: مردی به حضور پدرم امام باقرآمد. پدرم از آن مرد سؤال نمود: آیا همسر داری؟ جواب داد : نه. پدرم فرمود: من دوست ندارم که دنیا و آنچه درآن است از آن من باشد و من در عوض، فقط یک شب بدون همسر زندگی کنم. سپس امام پنجم فرمود: دو رکعت نماز شخص متأهل بهتر از شب زنده داری شخص مجرد است که تمام شب را به نماز ایستاده و روزش را به روزه بپردازد. (بابازاده، ۱۳۷۰، ص ۱۲۲(
از امام علی (ع)روایت شده که فرمودند: ازدواج کنید که ازدواج کردن سنت رسول خدا است که همواره می فرمود : «هر کس دوست دارد از سنت من تبعیت کند، ازدواج کردن از سنت من است.» (حرعاملی، ۱۴۰۳، ج۱۴، ص ۴(
اسلام به پسر و دختر امر می کند که هر چه سریع تر ازدواج کنند و آن قدر این مهم تأکیدشده است که رسول گرامی(ص) ازدواج نکردن را اعراض از سنت خویش، یعنی خروج از اسلام قلمداد می کند و خانه ای را که در آن ازدواج صورت پذیرد بهترین خانه می داند.
ازدواج و حفظ نسل مسلمان مورد فخر و مباهات پیامبراکرم(ص) است چنان که فرمودند: ازدواج کنید و تشکیل خانواده بدهید و تولید نسل نمایید که من در روز قیامت به شما مباهات می کنم، حتی به طفل کوچکی که سقط شده باشد.(۲) (مظاهری، ۱۳۷۵، ص ۹۰(
یک انسان متأهل علاوه بر تعبد و پیروی از دستورات پروردگار جهانیان و پیشوایان معصوم(ع)، با ازدواج، خویش را سعادتمند نموده و از مرز انزوا و تجرد به کانون مسئولیت قدم می گذارد؛ زیرا انسان مجرد اعتبار چندانی در میان اجتماع ندارد و درد مردم را دقیقاً نمی فهمد.
امام علی بن موسی الرضا (ع) در تأکید بر امر ازدواج فرمودند : زنی به حضور امام باقر (ع) آمد و عرض کرد: من متبتله هستم. امام باقر (ع) فرمودند: منظورت از تبتل چیست ؟ گفت : قصد دارم ابداً ازدواج نکنم. فرمودند : برای چه ؟ گفت : می خواهم در فضل و کمال برتری جویم. امام(ع) فرمودند: از این کار منصرف شو، که اگر درازدواج نکردن برتری باشد، قطعاً حضرت فاطمه (س)به ازدواج نکردن از تو سزاوارتر بود، در صورتی که احدی از نظر فضل و برتری از حضرت فاطمه(س) سبقت نگرفته است.(صفری، ۱۳۷۱، ص ۳۰(
ازدواج باعث وسعت رزق در زندگانی است و درهای رحمت و بخشش با ازدواج گشوده می گردد. چنان که امیرالمؤمنین علی (ع) می فرماید : روزی را به وسیله ازدواج جست و جو کنید.(۳)(همان) و با زنان تزویج کنید که ایشان سبب روزی هستند.(۴)(همان(

ازدواج، یک هویت دینی

ارزش ازدواج به عنوان هویت دینی وقتی روشن می شود که گوشه ای از اسرار نکاح و رموز ازدواج از زبان صاحب وحی باز شود تا معلوم گرد که زن نه ملعبه مرد است، نه وابسته و نه ابزار، بلکه همچون بنیان مرصوصی است که مرد را از پرتگاه دوزخ می رهاند و ازانحراف نجات می دهد، وبا هم از خطر تیرگی و تاریکی آسوده می شوند و هماهنگ با هم راه فلاح و صلاح و نجاح را طی می کنند و ازطلاح و تباه و تبار می رهند. رسول اکرم حضرت محمدبن عبدالله چنین می فرماید: مردی که با زنی ازدواج نماید و زنی که با مردی عقد زناشویی ببندد، هر کدام نصف دین خود را حفظ نموده اند.(۵) (بروجردی، ۱۳۸۰، ج۲۰، ص ۸) یعنی هویت مرد برای زن در نکاح و نیز هویت زن برای مرد در ازدواج، یک هویت دینی است نه غریزه و آمیزش حیوانی که در هر نر و ماده ای یافت می شود. نیز پیامبر گرامی (ص)می فرماید : هیچ جوانی نیست که در عنفوان جوانی ازدواج نماید، مگر آنکه شیطان مراقب او ناله بر می آورد که : او دو سوم دین خود را از من حفظ نموده است، بنده خدا بعد از ازدواج باید درباره یک سوم دیگر دین خود پرهیزگار باشد.(۶)دراین حال، مرد با ازدواج و بستن پیوند زندگی مشترک با زن جوان، بخش مهم دین خود را حفظ می نماید. چنین نگرش ملکوتی به زن و نگاه الهی به ازدواج و بینش آسمانی به تشکیل کانون مشترک زناشویی، هرگز مرد را وابسته یا آزاد نمی بیند و زن را نیز از نگاه وابستگی و ابزاری مصون می داند.(جوادی آملی، ۱۳۶۹، ص۵(

پی نوشت ها :

۱ـ ما مِن شیءٍ أحبَّ إلی الله عزوجلّ مِن بیت یعمَّر بِاالنکاح.
۲ ـ تناکحوا و تناسلوا فإنی ایاهی بکم یوم القیامه ولو باالسقط.
۳ ـ التَمسوا الرِزق باالنکاح.
۴ ـ تَزَوّجو النّساء فَآتِهِنَّ یأتینَ بِالمال.
۵ ـ من تزوج احرز نصف دینه.
۶ ـ ما مِن شابٍّ ‌تزوَّج فی حَدائِه سِنهُ الاَعَجَ شیطانه؛ یا وَیلَه عَصِم مِنی ثلثِ دینِه، فَلیتَقِ الله العبدِ فی ثلثِ الاخرِ.

منبع مقاله :
نشریه بانوان شیعه (نویسندگان:

دکتر نهله غروی نائینی دانشیار دانشگاه تربیت مدرس و فاطمه همدانیان کارشناسی ارشد مطالعات زنان)، شماره ۲۰

 به کوشش: جواد سعیدی

تشویق به میانجیگری در ازدواج

 17

اهمیت ازدواج در اسلام آن گونه است که از پدر و مادر و خویشاوندان دختر یا پسر می‌خواهد در امر ازدواج آنان میانجی‌گری کنند و راه را برای آغاز زندگی مشترک دو زوج جوان بگشایند.

امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرماید:

هر کس، مجردی را زن دهد، خداوند در قیامت به او نظر (رحمت) می‌افکند.( وسائل الشیعه)

امام علی(علیه‌السلام) فرموده است:

بهترین میانجیگری و شفاعت آن است که بین دو نفر برای ازدواج شفیع شود تا خداوند بین آن دو را با هم جمع کند.( جامع احادیث الشیعه)

امام کاظم(علیه‌السلام) می‌فرماید:

در روزی که هیچ سایه‌ای جز سایه عرش خداوندی نیست، سه کس در پرتو آن قرار می‌گیرند: نخست، مردی که برادر مسلمانش را زن دهد و… .( جامع احادیث الشیعه)

 باتشکر از بسیجی: جواد سعیدی

عبور از مانع

عبور از مانع

15

معمولاً هر وقت بحث شیرین ازدواج مطرح می شود ابتدا لبخندی روی لب جوان ها می نشیند اما به مرور این لبخند محو شده و جای خود را به نگرانی می دهد. گاهی مسائل و مشکلات بر سر راه ازدواج به قدری زیاد هستند که یا ازدواج را به تعویق می اندازند یا برای مدت طولانی فکر می کنند که باید قید آن را بزنند. از مهم ترین موانع ازدواج می توان به موارد زیر اشاره کرد:

طولانی شدن دوران تحصیل

خوشبختانه گرایش به علم وتحصیل در کشور ما زیاد شده و هر روز نیز از روز قبل بیشتر هم میشود ولی متاسفانه این تفکر غلط که ازدواج مانع ادامه تحصیل است نیز در جوانان تبدیل به یک باور غلط شده !

بیکاری یا نداشتن ثبات شغلی

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : بوسیله زناشویی روزی بجویید (نهج الفصاحه ، ح ۴۸۱)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) :هر که زن گیرد به این منظور که از محرمات برکنار ماند ؛ بر خدا لازم است که او را یاری کند. (نهج الفصاحه ، ح ۱۳۹۶)

جهیزیه سنگین

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : بهترین ازدواج ها آنست که آسان انجام گیرد. (نهج الفصاحه ، ح ۱۵۰۷)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : زن برای دین و مال و جمالش گیرند , زن دین دار بجویید . (نهج الفصاحه ، ح ۸۲۲)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : زنرا برای چهار چیز گیرند : مال ؛ شرف , جمال و دین ؛ و تو زن دین دار بجوی (نهج الفصاحه ، ح ۱۱۸۳)

عدم حمایت خانواده ها

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : وقتی کسی که خلق و دین وی مایه رضایت است به خواستگاری می آید , به او زن دهید و اگر چنین نکنید فتنه و فساد در زمین فراوان خواهد شد. (نهج الفصاحه ، ح ۱۳۰)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : وقتی اشخاص همشأن برای خواستگاری پیش شما آمدند ؛ دختران خود را شوهر دهید و در کار آنها منتظر حوادث نباشید.(نهج الفصاحه ، ح ۱۹۳(

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : به اشخاص همشان زن بدهید و از اشخاص همشان زن بگیرید و محل نطفه های خود (زنان خود) را به دقت انتخاب کنید.(نهج الفصاحه ، ح ۱۷۰۵(

انجام ندادن خدمت سربازی

جوانان بایستی بپذیرند که خدمت سربازی هم دوره ای است جزو زندگی و نه جدای از آن ،بنابر این مانعی برای ازدواج تلقی نخواهد شد.

مهریه سنگین

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : بهترین مهر ها آن است که سبک تر باشد. (نهج الفصاحه ، ح ۱۴۸۹)

 رسول اکرم (صلوات الله علیه) : نشانه میمنت زن این است که خواستگاریش آسان و مهرش سبک باشد. (نهج الفصاحه ، ح ۹۲۹)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) :  بهترین زنان امت من کسانی هستند که رویشان نکوتر و مهرشان کمتر باشد. (نهج الفصاحه ، ح ۱۵۳۳)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : بهترین زنان آن است که مهرش سبک تر باشد. (نهج الفصاحه ، ح ۱۵۳۶)

رسول اکرم (صلوات الله علیه) : هر که زنی گیرد و در خاطر داشته باشد که مهر او را نپردازد ، هنگام مرگ چون زناکاران بمیرد و هر کس چیزی از مردی بخرد و در خاطر داشته باشد که قیمت آن را نپردازد هنگام مرگ چون خائنان بمیرد و خائن در آتش است. (نهج الفصاحه ، ح ۱۰۳۱)

باتشکر از بسیجی: جواد سعیدی

آزادی در همسر گزینی

آزادی در همسر گزینی

 12 13

هر چند اسلام، پدر و مادر و خویشاوندان دختر و پسر را تشویق می‌کند، شرایط ازدواج را برای فرزندان خویش فراهم سازند، ولی اجازه نمی‌دهد که آنان دختر و پسر را از برگزیدن همسر آینده خود محروم سازند. اسلام از پی‌آمد ازدواج‌های اجباری آگاه است؛ زیرا دختر و پسری که با زور و اکراه به ازدواج هم درآیند، سرانجام با طلاق از هم جدا خواهند شد. بنابراین، اسلام در انتخاب همسر، نظر دو طرف زندگی را شرط می‌داند. ابن ابی یعفور به امام صادق(علیه‌السلام) عرض کرد: می‌خواهم با زنی ازدواج کنم ولی پدر و مادرم، دیگری را برای من می‌خواهند و در نظرگرفته‌اند، چه کنم؟ امام (علیه‌السلام) فرمود:

با آن کس که دوست داری، ازدواج کن و دختری را که پدر و مادرت خواسته‌اند، برمگزین.( جامع احادیث الشیعه)

یکی از نکته‌های مهم در این زمینه، افزون بر آزادی در همسر گزینی، جایز بودن دیدن و آگاهی یافتن از وضع روحی و جسمی همسر آینده است. بر اساس روایات، اگر کسی، زنی را برای ازدواج برگزید، می‌تواند برای آگاهی از ویژگی‌های جسمی او به محدوده‌ای از بدنش بنگرد.

محمد بن مسلم از امام باقر(علیه‌السلام) پرسید: ایا مردی که می‌خواهد با زنی ازدواج کند، می‌تواند به او بنگرد؟

امام(علیه‌السلام) فرمود:

آری، همانا او به گران‌ترین بها، زن را می‌خرد. ( جامع احادیث الشیعه)

(در این جا منظور از خریدن، خرید و فروش نیست، بلکه مراد این است که مرد با ازدواج، می‌خواهد یک عمر با زن به سر برد و خانواده تشکیل بدهد. بنابراین، ازدواج برای مرد بسیار ارزشمند بوده و هزینه آن فراوان است(پس می‌تواند به زن بنگرد)).

در حدیث دیگری، حسن بن سری از امام صادق(علیه‌السلام) پرسید: آیا مردی که می‌خواهد با زنی ازدواج کند، می‌تواند به دقت به پشت و روی بدن زن بنگرد؟ امام (علیه‌السلام) پاسخ فرمود:

مانعی ندارد زنی را که می‌خواهد با او ازدواج کند از پشت سر یا جلو ببیند. ( جامع احادیث الشیعه)

هم‌چنین پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) به یکی از صحابه که از زنی خواستگاری کرده بود، فرمود:

صورت و دست‌هایش را ببین. ( جامع احادیث الشیعه)

باتشکر از بسیجی: جواد حیران

Scroll To Top